Diversen

Wat is een Haiku?

De haiku is een kort, niet-rijmend gedicht.
De basis van een haiku is de waarneming van degene die de waarneming beschrijft.

 

Een haiku bestaat uit drie regels van 5, 7 en 5 lettergrepen.

 

Een bekende haiku van de Japanse dichter Shiki is deze:
      Op karperkoppen
      die uit het water steken
      trommelt de regen

 

De haiku maakt je inventief

Omdat het aantal lettergrepen zo belangrijk is, vraagt het schrijven van een haiku veel telwerk. Het is flink puzzelen om je boodschap in precies drie regels en zeventien lettergrepen te verpakken.
Te korte of te lange woorden moet je meteen schrappen.

Daarnaast heeft dit tellen en puzzelen ook nog een ontspannend effect op je geest. Het is als een kleine meditatie. Zo gebruikten zen-monniken het ook.

 

De haiku leert je objectief kijken

Maar de haiku gaat niet alleen over vorm. Het gaat vooral over de inhoud. De belangrijkste regel is eigenlijk deze; Een haiku moet objectief zijn.

In een haiku komen geen meningen voor. Je zegt niet dat een tuin mooi is of lelijk. Je interpreteert ook niet. Je schrijft  niet: de mier is gelukkig.

Vergelijkingen mogen ook niet in een haiku. De zin ‘De treurbeuk lijkt op een oude vrouw’ – is uit den boze in de haiku wereld.

 

De haiku is een foto

De vraag die je je steeds opnieuw stelt, is deze: waarom noem ik de tuin mooi, waarom denk ik dat de mier gelukkig is en wat maakt dat de treurbeuk op een oude vrouw lijkt?

En dan beschrijf je dat.

De glinsterende blaadjes van de eik.  De ontspannen manier van lopen van de mier. De hangende takken van de treurbeuk.

De haiku brengt je terug naar de ervaring. Je kijkt achter de woorden 'mooi, gelukkig, oude vrouw'.

De haiku is een foto. Of een filmpje. Je laat aan de lezer zien wat jij als schrijver zag, hoorde, ervoer. En je probeert het zo te verwoorden dat de lezer precies ziet wat jij zag. Dat hij je haiku over de tuin leest en denkt: ah wat mooi! Of de beuk voor zich ziet en denkt: he, net een oude vrouw.

 

Als schrijver aan de kant stappen

De haiku leert je om aan de kant te stappen. Om niet tussen de lezer en het beeld in te gaan staan. Om je er niet steeds mee te bemoeien met je interpretaties en meningen.

Als je dat doet – iets beschrijven, precies zoals het is – geef je de lezer eigenlijk een cadeau. Je geeft de lezer een ervaring. Een beeld. Een wandeling door de natuur.

Doordat jij opzij stapt, kan de lezer het verhaal binnen stappen. En kan hij rondlopen door de tuin alsof daar nog nooit iemand geweest is. Het wordt zijn tuin. En zijn conclusie. Niet de jouwe.

 

Je hoeft geen slimme schrijver te zijn

Je hoeft niet origineel, diepgaand of poëtisch te zijn als je gaat schrijven.  De kunst is juist om simpel, concreet en direct te zijn. Het gaat niet om jouw gevatheid. Het gaat er om dat jij een wereld op papier kan zetten, die een ander moeiteloos voor zich kan zien.

Ga naar buiten. Kijk goed om je heen. Schrijf in drie regels en zeventien lettergrepen op wat je waarneemt. Beschrijf het specifiek. Combineer verschillende zintuigen. Probeer verschillende woorden uit. Kijk wat het beste werkt, waar het meeste ritme in zit.

En dat lijkt soms klein en pietluttig, maar dat het is het niet. Of zoals de Japanners het zeggen: de haiku is een kleine vinger, maar hij wijst naar de maan.

meer

Haiku's

Gouden gloed schittert
zomerwarmte loslatend
pad en weg omzoomd

Warme kleuren overal, november 2017.

.

In bloemrijk weiland
ooievaar op jacht
bewegingloos is de lucht.  

Gadegeslagen tijdens een rustpauze van een etappe van het Trekvogelpad in de Gelderse Vallei, mei 2016.

.

Dooie rietpluimen
staan als een kudde samen
hun kont in de wind.

In 2007 al wandelend de wandelroute het 'Hertog Hendrikpad', rustend op een bankje langs de Dommel met zijn rietpluimen ontstond deze Haiku:

Diny Tielemans

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

21
May
Alles is weer fris en groen
21
May
Blij van vrolijke akeleien